ДАВЛАТ ВА ҲУҚУҚ Мақолаҳои Тоҷикӣ

​МАФХУМИ ХУЌУЌИ БАЙНАЛХАЛКИ ВА ХУСУСИЯТИ ОН.

Истилоњи «њуќуќи байналхалќї» аз тарафи умум дар асри ХIХ ќабул гашт, ки то ин давра истилоњи ќадимаињуќуќи римї «њуќуќи халќ»-њо истифода мешуд. Дар адабиётњои њуќуќии њозира бошад бисёртар истилоњи њуќуќи байналхалќии муосир истифода мешавад. Њамаи истеллоњои номбаршуда бо истилоњи «њуќуќи байнидавлат»-њо њаммазмун мебошанд. Истилоњномањои њуќуќи байналхалќиро ба ду гурўњ људо менамоянд:

1.Истилоњномањои сиёсї дипломатї ва умумињуќуќї;

2.Истилоњномањои хоси њуќуќи байналхалќї.

Баистилоњномањои сиёсї дохил мешавад, давлат, истиќлолият, худмуайянкунии халќу миллатњо, сулњ, бехатарии љанг, забткорињо ва ѓайра.Ба истилоњномањои дипломатї: иммунитетњои дипломатї, округи консулї, ташкилотњои байналхалќї ва ѓайра. Истилоњномањои умумии њуќуќї бошад аз меъёрњои њуќуќ, срчашмаи њуќуќ, љавобгарии њуќуќї ва ѓайра иборат мебошад. гурўњи дуюм, яъне истилоњномаи хоси њуќуќи байналхалќї, эътирофномаи байналхалќї, љиноятњои характери байналхалќї дошта, ёрињои њуќуќї оиди парвандањои љиної, супоридани љинояткор ва ѓайра.

Њуќуќи байналхалќї аз маљмўи меъёрњои њуќуќи шартномавї ва одати иборат мебошад, ки дар натиљаи созиши байни давлатњо кор карда шудааст ва муносибати байни иштирокчиёни муносибатњои байналхалќиро ба танзим медарорад. Њуќуќи байналхалќї аз муносибатњои байналхалќї ва дипломатї фарќ мекунад.

Муносибатњои байналхалќї он ваќт ба муносибатњои мубаддал мешаванда, ки дар натиљаи созиши байни давлатњо онњо ба меъёрњои њуќуќ мустањкам гарданд ва танзимкунандаи рафтори субъектони њуќуќи байналхалќї бошанд.

Дар зери дипломатия тарз ва методњои сиёсати берунии давлат ва ташкилотњои байналхалќїфањмида мешавад. Истифода намудан аз чунин тарз ё методњо дар кор кардани меъёрњои њуќуќи байналхалќї ё њамроњ шудан ба онњо мумкин аст. Њуќуќи байналхалќї њамчун соњаи махсуси њуќуќ хусусиятњои ба худ хос дорад. Ин хусусиятњо дар субъект, матлаб, сарчашмањо ва инчунин дар тарзи таъмин, принцип ва меъёрњои њуќуќи байналхалќї ифода меёбанд.

1.Ба сифати субъекти њуќуќи байналхалќї давлат, халќу миллатњои озодихоњ ва ташкилотњои байналхалќї баромад мекунанд, лекин шахсони воќеи субъекти њуќуќи байналхалќї њисоб намешаванд. Аз ин љо њуќуќи байналхалќї ягона соњаи њуќуќ мебошад, ки шахси воќеиро субъекти худ эътироф намекунад.

2.Матлаби њуќуќи байналхалќї он муносибатњои махсуси байналхалќї мебошанд, ки аз љониби њуќуќи байналхалќї ба тартиб дароварда мешаванд, ки дар он дорои њуќуќи олии мустаќили давлати иштироккунанда мебошад.

Лоиќи ќайд аст, ки на њамаи муносибатњои байналхалќиро њуќуќи байналхалќї ба тартиб медарорад. Мисол, муносибатњои байналхалќиро дар соњаи варзиш, фарњанг, ташкилотњои диннї, ки характери муносибати њуќуќи байналхалќиро надоранд, танзим наменамоянд.

3.Объекти муносибатњои њуќуќи байналхалќї – њамаи он чизе эътироф мешавад, ки дар асоси он субъект дар муносибатњои њуќуќии байни худ бо назардошти принцип ва меъёрњои умумиэътирофгаштаи њуќуќи байналхалќї дар робитањои байналхалќї баромад мекунад. Дар ин љо объекти њуќуќи байналхалќї набояд он чизе њисоб шавад, ки ба салоњияти дохили давлат таалуќ дошта бошад.

4.Сарчашмањои њуќуќи байналхалќї танњо шартномањои байналхалќї ва одатњои байналхалќї шуда метавонанду халос.

Ќонунгузори дохили давлат, ќарорњои ташкилотњои байналхалќї, ќарорњои судњои давлатњои алоњида, корњои олимони њуќуќшиноси байналхалќї, сарчашмаи њуќуќи байналхалќї њисоб намешаванд, лекин ба сифати сарчашмаи ёрирасон баромад мекунанд.

5.Чи тавре, ки дар боло ќайд кардем, яке аз хусусиятњои муњими њуќуќи байналхалќї ин характери махсуси маљбуркунии он мебошад. Чорабинињои маљбуркунї ба муќобили давлате, ки вайронкунандаи меъёр ва принципњои њуќуќи байналхалќї мебошад андешида мешавад. То слои 1928 чораи асосии маљбуркунї дар њуќуќи байналхалќї ин истифодаи ќувваи њарбї њисоб мешуд. Дар Айни њол истифодаи ќувваи њарбї дар њуќуќї байналхалќї љиноят њисобида шуда ва танњо он ба сифати чораи худмудофиакунї аз забткорињо баромад кунад.

Related posts

Давраи кўтохмўхлат

14umnet

Сахви мушохидаи омори. Усулхои назорати маълумотхои мушохида.

14umnet

Модели стандартии эволютсияи Олам ва консепсияи таркиши бузург

14umnet

Leave a Comment

Login

X

Register