ДАВЛАТ ВА ҲУҚУҚ Мақолаҳои Тоҷикӣ

​Мафхуми сарчашмахои хуќиќи байналхалќи.

Истилоњи сарчашмаи њуќуќ дар ду мазмун истифода бурда мешавад; дар мазмуни моддї ва расмї. Дар зери срчашмањои моддї шароитњои модии њасти љамъият фањмида мешавад. Сарчашмаи расмии њуќуќ – ин чунин шахсе мебошад, ки дар он меъёри њуќуќ ифодаи худро меёбад. Фаќат сарчашмањои расми њамчун категорияи юридикї њисоб мешаванд ва матлаби азхудкунии илми њуќуќшиносиро ташкил медињад. Дар зери сарчашмаи њуќиќи байналхалќї натиљаи љараёни барпо кардани меъёрњои њуќиќи байналхалќї фањмида мешавад.

Моддаи 38 Статуси Суди Байналхалќии СММ номгўи сарчашмањои њуќуќи байналхалќиро дар бар мегирад, ки дар асоси онњо суд бояд бањсњоро дида барояд. Ба онњо дохил мешаванд;

а)конвенцияњои умумї ва махсуси байналхалќие, ки аз тарафи давлатњои бањскунанда, ќоидањои он эътироф кара мешаванд;

б)одатњои байналхалќї њамчун далели таљрибаи умумї ва меъёри њуќуќї эътироф шудаанд;

в)принципњои умумии њуќуќ, ки аз тарафи миллатњои тамаддуни дуньё эътироф шудаанд;

г)ќарорњои судї ва таълимоти мутахассисони пуртаљрибаи миллатњои гуногун, оид ба њуќиќи байналхалќї њамчун воситаи ёрирасон барои муайян кардани меъёрњои њуќуќ.

Дар зери конвенсияњои умумї, шартномањое, ки ба он тамоми давлатњо аъзо мебошанд ё ки метавонанд аъзо шаванд, фањмида мешаванд ва онњо дорои чунин меъёрњо мебошанд, ки барои тамоми иттињоди байналхалќї њатми мебошад.

Ба конвецияњои махсус шартномањое дохил мешаванд, ки шумораи иштирокчиёнаш мањдуд аст ва барои онњо ќоидањои ин шартномањо њатмї мебошанд.

Чунин рафтори субъекти њуќиќи байналхалќие, ки дар натиљаи амали якхела ё айниятдошта ба вуљуд омадааст ва њамчун меъёри њуќуќ эътироф шудааст, одати байналхалќї шуда метавонад.

Ќарорњои ташкилотњои байналхалќие, киифодакунандаи мавќеи мутобиќшудаи давлатњо аст,њамчун лањзаи асоси барои ташкил шудани одат шуда метавонад.

Ба пайдоиши ќоидаи рафтор љараёни ташкили одат хотима намеёбад. Фаќат аз тарафи давлатњо њамчун меъёри њуќуќ эътироф шудани ин ё он ќоидаи рафтор он ба одат мубаддал мегардад.

Ќувваи њуќуќии меъёрњои одатї бо меъёрњои шартномавї баробар мебошанд.

Квалификацияи ќоидаи рафтор њамчун одат масъалаи мураккаб мебошад. Дар фарќияти аз меъёрњои шартномавї, одатњо бо акти ягона, хатти расмигардонидашуда намешаванд. Бинобар ин барои муќаррар кардани одатњо воситањои ёрирасон истифода мешаванд; ќарорњои суддї ва таълимотњо, ќарорњои ташкилотњои байналхалќї ва санадњои яктарафаи давлатњо.

Ба ќарорњои судї, ки воситаи ёрирасон мебошад, ќарорњои Суди БайналхалќииСММ, дигар маќомотњои байналхалќии суди ва арбитражи дохил мешаванд.

Дар баъзе мавридњо ќарорњои судї метавонанд ибтидои ташкилшавии меъёри одатии њуќиќи байналхалќї шаванд.

Дар гузашта мењнати олимони њуќуќшиноси барљаста дар соњаи њуќиќи байналхалќї бисёр ваќт њамчун сарчашмаи њуќиќи байналхалќї дида баромада мешуд. Њоло њам ањамияти ташкилотњо ва назарияњои онњоро истисно кардан мумкин нест, ки онњо дар баъзе мавридњо барои фањмонда додани ќоидањои алоњида ёри мерасонанд. Њамчун воситаи ёрирасон барои муайян кардани вуљудияти одат, амали яктарафа ва актњои давлат баромад мекунад. Онњо метавонанд њамчун далели эътирофи ин ё он ќоидаи рафтор њамчун одат баромад кунанд. Ба чунин амалњо ва актњои яктарафа ќонунгузории дохили ва дигар санадњои меъёрї дохил мешаванд.

Related posts

​Намудҳои куҳнашави (фарсудшави) воситаҳои асоси

14umnet

​ВАЗЪИ ИЖТИМОИЮ ИКТИСОДИИ МОВАРОУННАЬРУ ХУРОСОН ДАР АСРИ XV

14umnet

Маданияти давраи маорифпарвари дар Аврупо.

14umnet

Leave a Comment

Login

X

Register