ДАВЛАТ ВА ҲУҚУҚ Мақолаҳои Тоҷикӣ

​Таснифоти меъёри хуќиќи байналхалќи.

Меъёрњои њуќиќи байналхалќиро аз рўи якчанд асосњо таснифот мекунанд.

1.Аз рўи доираи амалкуниашон ба меъёри универсалї ва локалї таќсим мешаванд.

2.Бо тарзи ба танзимдории њуќуќи меъёрњои њуќиќи байналхалќї ба диспозитивї ва императивї таќсим мешаванд. Меъёрњои универсалї муносибатњое, ки дар он њамаи давлатњои ќисми зиёди онњо иштирок мекунанд ва масъалањое, ки ба манфиатњои умумибашарї алоќаманд мебошанд ва бояд ќобили ќабули тамоми давлатњо шаванд ба тартиб медарорад. Чунин меъёрњои њуќуќиро инчунин њама эътирофкунанда /маъмул/ меноманд. тамоми давлатњои дунё новобаста аз низомњои гуногуни иљтимои-иќтисоди бояд меъёрњои универсалиро эътироф кунанд. Ба ин категория, меъёрњои Оинномаи СММ, Концепцияи Венагї дар бораи муносибатњои дипломатї соли 1961, Концепцияи Женевагї дар бораи њимояи ќурбоноиёни љанг аз соли 1949 дохил мешаванд.

Меъёрњои локалї дар навбати худ муносибатњоибайни дув а зиёда давлатњоро ба танзим медарорад, ки маќсад ва мазмуни меъёрњои ќабулшуда ба манфиатњои ин давлатњо мебошад.

Меъёрњои императивї гуфта чунин меъёри њуќуќиро меноманд, ки њадди рафтори муайянро равшан ва аниќ муќаррар кунад. Хусусияти хоси таљрибаи байналхалќии асри XX аз он иборат аст, ки аз байни меъёрњои императивї меъёрњои jus cogenc људо мешуданд.

Таъсири меъёрњои императивиро асосан бо моддаи 58 Конвенцияи Венагї дар бораи шартномањои байналхалќї алоќаманд мекунанд. Дар ин мода гуфта шудааст, ки меъёрњои њатмии њуќиќи байналхалќї аз тарафи тамоми мамлакатњои дуньё ќабул ва эътироф карда мешавад ва рад кардани он номумкин буда, дигаргун сохтани он фаќат бо чунин меъёри њуќиќи байналхалќии характери олї дошта мумкин аст. Меъёрњои дорои ќувваи олии њуќуќиро кос когенс /jus cogenc/ меноманд, дигар меъёрњои боќимонда бояд ба он мувофиќ бошанд. Ба ин меъёрњо принципњои њуќиќи байналхалќии муосир, принципњои махсус ва баъзе меъёрњо /дар бораи масъулияти дипломатї, пешгирї ва љазодињии љиноятњое, ки характери байналхалќї дошта/ дохил мешаванд. Инчунин ќайд кардан зарур аст, ки њељ гунна санади њуќиќи байналхалќие, ки меъёрњои императивии характери jus cogenc доштаро ќайд кардааст, мављуд нест.

Људо шудани меъёри jus cogenc бо сабаби аз тарафи давлатњо эътироф шудани як ќатор меъёрњои њуќиќи байналхалќие, ки асоси тартиботи байналхалќиро ташкил медињанд ба вуљуд омад.

Меъёри диспозитивї гуфта чунин меъёреро меноманд, ки субъектони њуќиќи байналхалќї дар чорчўбаи он метавонанд рафтор, њуќуќ ва ўхдадорињои дутарафаро дар муносибатњои муайян вобаста аз њолатњо муайян кунанд. Мисол, мувофиќи њуќуќи байналхалќии умуми обњои назди њудуди назди њудуди ќисми ќаламрави давлат њисоб мешавад, бинобар ин дар он љо моњидории хориљї манъ аст. Аммо ду давлат байни худ созишнома ќабул мекунанд, ки мувофиќи он дар обњои назди марзии худ ба моњидории киштињои якдигар иљозат медињанд.

Related posts

Зарурият ва хусусияти менеҷменти бонкӣ

14umnet

Равандҳо ва технологияҳои иттилотӣ. Мафҳуми рафтори технологӣ дар табдилдиҳии маълумот

14umnet

Имтиёзҳо дар бахши андоз

14umnet

Leave a Comment

Login

X

Register